పర్యావరణ పరిరక్షణ: పౌరులుగా, విద్యార్థులుగా మన బాధ్యత
ఉపోద్ఘాతం
మనం పీల్చే గాలి, తాగే నీరు, తినే ఆహారం, నివసించే నేల అన్నీ ప్రకృతి ఇచ్చిన వరాలు. మన చుట్టూ ఉన్న గాలి, నీరు, నేల, చెట్లు, జంతువులు, పక్షులు అన్నీ కలిసి పర్యావరణం అవుతాయి. మానవ జీవితం పూర్తిగా పర్యావరణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. కానీ నేడు మనిషి స్వార్థం వల్ల ఈ పర్యావరణం ప్రమాదంలో పడింది. "ప్రకృతిని మనం రక్షిస్తే, ప్రకృతి మనల్ని రక్షిస్తుంది" అనేది అక్షర సత్యం.
పర్యావరణం అంటే ఏమిటి?
మనల్ని చుట్టుముట్టి ఉన్న సహజ, మానవ నిర్మిత వాతావరణమే పర్యావరణం. దీనిలో భూమి, నీరు, గాలి, ఆకాశం, వృక్షాలు, జంతువులు, సూక్ష్మజీవులు, మానవులు అందరూ భాగమే. ఇవన్నీ సమతుల్యంగా ఉన్నప్పుడే భూమిపై జీవం సుఖంగా సాగుతుంది. ఈ సమతుల్యత దెబ్బతింటే మొత్తం జీవజాలానికే ముప్పు.
పర్యావరణ కాలుష్యానికి కారణాలు
- జనాభా పెరుగుదల: జనాభా పెరిగే కొద్దీ వనరులపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.
- అడవుల నరికివేత: ఇళ్లు, రోడ్లు, పరిశ్రమల కోసం చెట్లను విచక్షణారహితంగా కొట్టేస్తున్నారు.
- పారిశ్రామికీకరణ: కర్మాగారాల నుంచి వెలువడే పొగ, రసాయన వ్యర్థాలు గాలిని, నీటిని కలుషితం చేస్తున్నాయి.
- వాహనాల పెరుగుదల: వాహనాల పొగలోని కార్బన్ మోనాక్సైడ్, నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్లు వాయు కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణం.
- ప్లాస్టిక్ వినియోగం: ప్లాస్టిక్ భూమిలో కలిసిపోదు. ఇది నేలను, నదులను, సముద్రాలను నాశనం చేస్తోంది.
- రసాయన ఎరువులు, పురుగుమందులు: అధిక వాడకం వల్ల నేల సారం తగ్గి, నీరు విషపూరితమవుతోంది.
- ధ్వని కాలుష్యం: వాహనాల హారన్లు, లౌడ్ స్పీకర్లు, యంత్రాల శబ్దం ఆరోగ్యానికి హాని చేస్తాయి.
పర్యావరణ కాలుష్యం వల్ల కలిగే దుష్ప్రభావాలు
- వాతావరణ మార్పులు: భూమి వేడెక్కడం (గ్లోబల్ వార్మింగ్) వల్ల రుతువులు గతి తప్పుతున్నాయి. కొన్నిచోట్ల కరువులు, మరికొన్నిచోట్ల వరదలు వస్తున్నాయి.
- ధ్రువ ప్రాంతాల్లో మంచు కరగడం: సముద్ర మట్టాలు పెరిగి తీర ప్రాంతాలకు ముప్పు ఏర్పడుతోంది.
- ఓజోన్ పొర క్షీణత: సూర్యుని హానికరమైన అతినీలలోహిత కిరణాల నుంచి రక్షించే ఓజోన్ పొర దెబ్బతింటోంది.
- ఆరోగ్య సమస్యలు: ఆస్తమా, క్యాన్సర్, చర్మ వ్యాధులు, కడుపు సంబంధిత వ్యాధులు పెరుగుతున్నాయి.
- జీవవైవిధ్య నష్టం: ఎన్నో జంతువులు, పక్షులు, మొక్కల జాతులు అంతరించిపోతున్నాయి.
- నీటి కొరత: భూగర్భ జలాలు అడుగంటి, తాగునీటికి కష్టాలు పెరుగుతున్నాయి.
ప్రభుత్వ చర్యలు, చట్టాలు
పర్యావరణాన్ని కాపాడేందుకు భారత ప్రభుత్వం అనేక చట్టాలను చేసింది. వాటిలో జల కాలుష్య నివారణ చట్టం (1974), వాయు కాలుష్య నివారణ చట్టం (1981), పర్యావరణ రక్షణ చట్టం (1986), వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టం (1972) ముఖ్యమైనవి. రాజ్యాంగంలోని అధికరణ 48-A పర్యావరణాన్ని కాపాడటం రాష్ట్ర బాధ్యతగా చెబుతోంది. అధికరణ 51-A(g) ప్రకారం అడవులు, సరస్సులు, నదులు, వన్యప్రాణులను రక్షించడం ప్రతి పౌరుని ప్రాథమిక కర్తవ్యం. స్వచ్ఛ భారత్ అభియాన్, హరితహారం, ప్లాస్టిక్ నిషేధం వంటి కార్యక్రమాలు కూడా ఈ దిశలో ముందడుగులే. అయితే కేవలం చట్టాలతోనే పర్యావరణాన్ని కాపాడలేం. ప్రతి పౌరుడూ బాధ్యతగా వ్యవహరించాలి.
పౌరులుగా మన బాధ్యతలు
- ఇంటి చుట్టూ, వీధుల్లో చెత్త వేయకుండా చెత్తబుట్టలనే వాడాలి.
- తడి చెత్త, పొడి చెత్తను వేరు చేసి ఇవ్వాలి.
- సాధ్యమైనంత వరకు వ్యక్తిగత వాహనాలకు బదులు ప్రజా రవాణా, సైకిల్ లేదా నడకను ఎంచుకోవాలి.
- నీటిని, విద్యుత్తును పొదుపుగా వాడాలి.
- వర్షపు నీటిని ఒడిసిపట్టే ఇంకుడు గుంతలు నిర్మించాలి.
- పరిశ్రమలు, వ్యాపారులు వ్యర్థాలను శుద్ధి చేసిన తర్వాతే బయటకు వదలాలి.
- చెట్లను నరికేవారిని అడ్డుకోవాలి, అధికారులకు తెలియజేయాలి.
విద్యార్థులుగా మన బాధ్యతలు
విద్యార్థులే రేపటి భారత భవిష్యత్తు. కాబట్టి పర్యావరణ రక్షణలో వీరి పాత్ర చాలా కీలకం.
- మొక్కలు నాటడం: పుట్టినరోజు, పండుగలు, వనమహోత్సవం సందర్భంగా మొక్కలు నాటి, వాటిని పెంచి సంరక్షించాలి.
- ప్లాస్టిక్‌కు నో చెప్పడం: ప్లాస్టిక్ సంచులు, బాటిళ్లకు బదులు గుడ్డ సంచులు, స్టీల్ బాటిళ్లు వాడాలి.
- పాఠశాల పరిసరాల పరిశుభ్రత: తరగతి గదులను, ఆటస్థలాన్ని శుభ్రంగా ఉంచాలి.
- నీరు, కరెంటు ఆదా: అవసరం లేనప్పుడు లైట్లు, ఫ్యాన్లు ఆపివేయాలి. కుళాయిలను వృథాగా వదలకూడదు.
- 3R సూత్రం పాటించడం: Reduce (తగ్గించు), Reuse (మళ్లీ వాడు), Recycle (పునఃచక్రీయం చెయ్యి). పాత నోటు పుస్తకాలు, కాగితాలను వృథా చేయకుండా మళ్లీ ఉపయోగించాలి.
- అవగాహన కల్పించడం: పర్యావరణ దినోత్సవం (జూన్ 5), ధరిత్రీ దినోత్సవం (ఏప్రిల్ 22) వంటి రోజుల్లో ర్యాలీలు, నాటకాలు, పోటీలు నిర్వహించి ఇతరులకు అవగాహన కల్పించాలి.
- పటాకులు, శబ్ద కాలుష్యం తగ్గించడం: పండుగల్లో కాలుష్యం కలిగించే టపాసులకు దూరంగా ఉండాలి.
- ఇంట్లో మార్పు తీసుకురావడం: తల్లిదండ్రులకు, పొరుగువారికి పర్యావరణ స్పృహ గురించి చెప్పాలి. చిన్న మార్పులే పెద్ద ఫలితాలను ఇస్తాయి.
- పర్యావరణ క్లబ్బుల్లో చేరడం: ఎకో క్లబ్, ఎన్.ఎస్.ఎస్., స్కౌట్స్ వంటి సంస్థల ద్వారా సేవలో పాల్గొనాలి.
మన పూర్వీకుల నుంచి నేర్చుకోవాల్సింది
మన సంస్కృతిలో ప్రకృతి ఆరాధనకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. తులసి, రావి, వేప చెట్లను పూజించడం, నదులను తల్లిగా భావించడం, జంతువులను దేవతా వాహనాలుగా గౌరవించడం వంటివన్నీ ప్రకృతి పట్ల మన ప్రేమను తెలియజేస్తాయి. చిప్కో ఉద్యమం (సుందర్‌లాల్ బహుగుణ), అప్పికో ఉద్యమం, బిష్ణోయి ప్రజల త్యాగం పర్యావరణ రక్షణకు మన దేశం ఇచ్చిన స్ఫూర్తిదాయక ఉదాహరణలు. ఈ వారసత్వాన్ని కొనసాగించడం మన కర్తవ్యం.
ముగింపు
పర్యావరణ పరిరక్షణ ఒక్కరి పనికాదు, అది అందరి సమష్టి బాధ్యత. ప్రభుత్వం చట్టాలు చేయవచ్చు, కానీ వాటిని అమలు చేసేది ప్రజలే. మనం తరువాతి తరాలకు ఆస్తిపాస్తులతో పాటు స్వచ్ఛమైన గాలి, శుభ్రమైన నీరు, పచ్చని భూమిని కూడా అందించాలి. "ఒక చెట్టు నాటండి, ఒక జీవితాన్ని కాపాడండి" అనే నినాదాన్ని ఆచరణలో పెడదాం. విద్యార్థులమైన మనం ఈరోజే చిన్న చిన్న అడుగులతో ప్రారంభిస్తే, రేపటి భారతదేశం పచ్చగా, ఆరోగ్యంగా వెలుగొందుతుంది.
"పర్యావరణాన్ని కాపాడదాం – భవిష్యత్తును రక్షించుకుందాం!"
No comments
Hello Thanks for comment. we will resolve your doubt / question as soon as possible.